Góry Literatury 2026: koncerty, debaty i warsztaty w regionie przez dziewięć dni

Festiwal Góry Literatury 2026 potrwa 9 dni i wypełni kilka miejscowości w regionie programem, który łączy literaturę, muzykę, teatr, sztukę i rozmowy o najważniejszych współczesnych sprawach.

Hasło tegorocznej edycji brzmi „Terytoria”, a wśród najważniejszych punktów znalazły się wystąpienia Olgi Tokarczuk, koncerty znanych artystów, pasmo sztuki, wydarzenia edukacyjne oraz spotkania w takich miejscowościach jak Ścinawka Górna, Nowa Ruda, Ludwikowice Kłodzkie, Radków, Polanica-Zdrój, Dzikowiec, Złoty Stok, Wałbrzych, Dzierżoniów i Jedlina-Zdrój.

Otwarcie festiwalu i największe nazwiska w Ścinawce Górnej

Centralnym punktem pierwszych dni będzie Zamek Sarny w Ścinawce Górnej. To właśnie tam 10 lipca rozpocznie się festiwal, a jednym z najgłośniejszych momentów otwarcia ma być lektura fragmentów nowej powieści Olgi Tokarczuk w jej własnym wykonaniu. Podczas inauguracji zaplanowano także ujawnienie tytułu książki oraz projektu okładki.

Na liście gości znaleźli się m.in. Olga Tokarczuk, Georgi Gospodinow, Alberto Manguel, Joanna Bator, Anna Bikont, Wojciech Tochman, Mariusz Szczygieł, Michał Rusinek, Małgorzata Szejnert, Agnieszka Holland, Adam Michnik, Krystyna Janda, Jacek Dehnel, Sylwia Chutnik, Joanna Kuciel-Frydryszak, Karol Maliszewski, Katarzyna Kasia, Grzegorz Markowski, Dorota Sumińska, Adam Wajrak i Grzegorz Kasdepke.

Program w tym miejscu obejmuje nie tylko spotkania autorskie, ale też debaty o migracjach, sztucznej inteligencji, demokracji, edukacji, zdrowiu psychicznym, ekologii, zwierzętach, mowie nienawiści, duchowości, radykalizmie, polityce, sztuce i współczesnych problemach społecznych. Wieczorami będą tu również koncerty, w tym występy Ralpha Kaminskiego, Kasi Sienkiewicz, Spiętego, Hani Rani i Renaty Przemyk.

• 10 lipca – otwarcie festiwalu, lektura nowej prozy Olgi Tokarczuk, spotkanie z Georgim Gospodinowem, koncert Ralpha Kaminskiego & My Best Band In The World
• 11 lipca – debaty o zwrocie ludowym, Marii Janion i sztucznej inteligencji, koncert Kasi Sienkiewicz, lektura „Schronienie”
• 12 lipca – spotkania z Markiem Bieńczykiem, Dorotą Kotas, Wojciechem Tochmanem i finał z koncertem Spiętego
• 17 lipca – m.in. rozmowy z Tomaszem Stawiszyńskim, Anną Kańtoch, Radkiem Rakiem i koncert Hani Rani
• 18 lipca – spotkania z Małgorzatą Szejnert, Ewą Woydyłło, Agnieszką Holland i Adamem Michnikiem oraz koncert Renaty Przemyk

Nowa Ruda jako drugie serce festiwalu

Drugim ważnym centrum wydarzeń będzie Nowa Ruda. Program rozlokowano w Miejskim Ośrodku Kultury przy ul. Strzeleckiej, Miejskiej Bibliotece Publicznej przy ul. Bohaterów Getta, Art Space – Dawnej Pracowni Jagi Hupało oraz na Rynku. To właśnie tam odbędą się warsztaty, spotkania, jarmark, widowiska uliczne i koncerty.

11 lipca w MOK-u zaplanowano warsztaty Latającego Uniwersytetu Ludowego dotyczące rosyjskiej propagandy i komunikacji międzyludzkiej, a także zajęcia dla dzieci prowadzone przez Krzysztofa Łapińskiego. Następnego dnia pojawią się warsztaty o szamanizmie i przestrzeni oraz spotkanie „Kuchnia przyszłości” z Dorotą Sumińską.

Najbardziej widowiskowo zapowiada się 13 lipca. Od rana na Rynku ma działać jarmark rękodzieła, lokalnej żywności i wyrobów artystycznych, a równolegle planowane są uliczne akcje performatywne, spacery po linie, akrobatyka teatralna, teatr przedmiotu, taniec na szarfach i ekwilibrystyka. Wieczorem pokażą spektakl „Tribute”, inspirowany prozą Isaaca Bashevisa Singera, a później odbędzie się koncert Marii Peszek i Bartka Wąsika „Pieśń nocy letniej. Peszek i Wąsik grają Kochanowskiego”.

W Art Space – Dawnej Pracowni Jagi Hupało zaplanowano spotkania prowadzone przez Jagę Hupało z udziałem artystów i artystek. Z kolei Miejska Biblioteka Publiczna stanie się przestrzenią pasma poetyckiego, które w kolejnych dniach zgromadzi autorów związanych z poezją i literaturą.

Sztuka, edukacja i obywatelskie rozmowy poza książkami

Ważną część programu stanowi pasmo sztuki. Już 10 lipca na Zamku Sarny odbędzie się jego otwarcie z udziałem Michała Suchory, Jagi Hupało, Ewy Ziembińskiej, Anny Klimczak, Magdaleny Sidorczuk, Sylwii Krzemianowskiej, Magdy Publicewicz i Sefy Sagir. W planie jest wernisaż wystawy „Kamień, papier, nożyce”, a także odczyt manifestu Agnieszki Szpili oraz prezentacje przygotowane przez Muzeum Geologiczne Państwowego Instytutu Geologicznego, Muzeum Rzeźby im. Xawerego Dunikowskiego w Królikarni i PAN Muzeum Ziemi w Warszawie.

Program sztuki obejmuje również wystawę multimedialną Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych w Warszawie. 11 lipca w kaplicy Zamku Sarny odbędzie się wydarzenie „Terytoria NIEZAWIŚCI. Czy możliwa jest edukacja bez porównywania i rywalizacji – oparta na współtworzeniu i uważności?”, spotkanie z Ewą Satalecką i Martą Godzisz oraz panel z artystami i artystkami biorącymi udział w wystawie. Zaplanowano też oprowadzanie po ekspozycji multimedialnej i interaktywne pokazy w podziemiach zamku.

Do programu wraca także Tour de Konstytucja, organizowane we współpracy z Fundacją Aktywna Demokracja. Akcja ruszy 10 lipca o godz. 12.00 na Zamku Sarny i ma trwać przez cały weekend, wzmacniając obywatelski wymiar festiwalu. To wyraźny sygnał, że wydarzenie nie ogranicza się do literatury, lecz zahacza także o edukację społeczną i rozmowę o demokracji.

Dlaczego ten festiwal ma znaczenie dla regionu

Góry Literatury od lat są jednym z najważniejszych wydarzeń kulturalnych w regionie, bo łączą kilka miejscowości i przyciągają publiczność z różnych stron Dolnego Śląska oraz spoza niego. Taki model sprawia, że festiwal ożywia nie tylko jedną scenę, ale całą lokalną mapę: od Ścinawki Górnej po Nową Rudę i kolejne miejscowości w regionie.

Znaczenie ma też różnorodność programu. Mieszkańcy dostają dostęp do spotkań z uznanymi autorami i artystami, koncertów, warsztatów dla dzieci, debat o sprawach publicznych i wydarzeń plenerowych. Dla lokalnej społeczności to nie tylko oferta kulturalna, ale również okazja do uczestnictwa w rozmowach o edukacji, ekologii, zdrowiu psychicznym, migracjach i demokracji.

Co dalej w programie

Najbliższe dni festiwalu będą rozgrywać się przede wszystkim na Zamku Sarny i w Nowej Rudzie, ale wydarzenia zaplanowano także w innych miejscach regionu. Organizatorzy rozłożyli program tak, by kolejne dni przynosiły nowe nazwiska, nowe tematy i nowe formy: od poezji po teatr uliczny, od wystaw po koncerty.

Festiwal zakończy się 18 lipca koncertem Renaty Przemyk na Zamku Sarny. Tego samego dnia poznamy też wyniki Konkursu im. Tymoteusza Karpowicza na recenzję literacką oraz premierę nowego numeru „Notatnika Literackiego”. Informacje przekazał lokalny portal informacyjny na podstawie programu Festiwalu Góry Literatury 2026.